يافتند ، همان‌گونه كه به شكل ناگهانى و اسرارآميزى ناپديد شدند ، دوباره روزى مراجعت مى - كنند و باعث نجات مردم و سامان بخشيدن به اوضاع جامعه خويش خواهند شد . 1 اينكاها نيز از ايزدى آفريننده موسوم به ويراكوچا ) ahcokariV ( نام مىبرند و معتقدند پس از آن‌كه كار آفرينش به دست وى پايان يافت ، دستورهايى براى مردمش برجاى گذاشت ؛ و قبل از آن‌كه در آسمان ناپديد شود ، قول داد كه روزى مراجعت خواهد كرد . 2 ساكنان جزاير ملانئيد ) dienaleM ( ، واقع در جنوب اقيانوس آرام ، در اين‌باره افسانه‌اى دارند مبنى بر اين‌كه در زمان‌هاى دور ، پادشاه يك سرزمين ناشناس - كه امريكا نام داشت - به ديدار آنها آمده بود . نام اين خدا جان فرام ) murF nhoJ ( بود ، كه به آنها قول داد در روزى از روزها با پنجاه هزار تن از پيروان آسمانىاش از دهانهء آتشفشان مازور ) rusaM ( بيرون آيد و زندگى فقيرانهء بوميان را بهبود بخشد و براى آنها خوشبختى به ارمغان آورد . ولى بوميان مى - گويند اين خدا فقط در صورتى نزد آنها باز خواهد گشت كه آنها سنت‌ها را زنده نگاه داشته و خدايان را پرستش كنند . 3 گذشته از اينها ، چنين معتقداتى را مىتوان در اساطير كهن مصر باستان ، چين و يا افسانه‌هاى يونانى بازشناخت . اعتقاد به موعود در عقايد مانوى نيز خودنمايى مىكند . در قطعهء شمارهء 9 اسناد مكشوفهء تورفان ( كلكسيون لنينگراد ) پرسش‌هايى دربارهء آخر الزمان و علامات آن مطرح مىشود . اين اسناد سال‌ها پس از زمان مانى نوشته شده است ، ولى از آنها چنين برمىآيد كه پيروان مانى به ظهور وى در آخر الزمان معتقد بوده‌اند . 4 تكه‌هايى از كتاب شاپورگان مانى وجود دارد كه در آنها اشاره به ظهور مانى نمىشود ، اما از قراينى چنين به دست مىآيد كه انتظار ظهور عيسى را دارند . 5 در شاپورگان ، 6 ترجمهء مولر ، نام « خردشهر ايزد » [ خرديشهر يزد / ايزد جهان خرد - dzayrha ? sidarx [ آمده كه در آخر الزمان بايد ظهور بكند . جكسون عقيده دارد كه بىشك عيسى به اين لقب ناميده شده است . در قطعات پهلوى لنينگراد به « آمدشنيه ييشو زندگر » و در جاى ديگر « مردان پوسر » اشاراتى شده است . به‌هرحال ، وقايعى كه با ظهور مصادف مىشود ، عبارت از علامات شگفت‌انگيزى است كه در آسمان پديد مىآيد و برآمدن « خردشهر ايزد » دلالت مىكند ، و دانش را پيش از تكميل فرشگرد به دنيا مىآورد . فرشتگانى از شرق و غرب به فرمان او فرستاده مىشوند و به همهء اهل دنيا پيام مىفرستند . اما اشخاص شرور او را انكار مىكنند و كاذب مىشمارند . از طرف ديگر ، پنج تن از نگهبانان پيروزگر آسمان‌ها و زمين‌ها با پرهيزگاران و ديوان فروتن به پرستش او سر فرود مىآورند . 7 بر خلاف ديگر اديان ، كه معمولا منتظر يك موعود نجات‌بخش‌اند ، - زرتشتيان منتظر سه موعود هستند كه هريك از آنها به فاصلهء هزار سال از ديگرى ظهور خواهد كرد . در اين‌جا